ENTR
Öğren

Tavla nasıl oynanır?

Tavlada iki oyuncu on beşer pulunu zarla tahtanın etrafında dolaştırıp kendi kalesine getirir ve toplar. Pullarının hepsini ilk toplayan kazanır. Yolda rakibin tek kalan pulunu (açığını) kırıp başa gönderebilirsin.

Çizim: kafede bir masa; bir el tavlada beyaz bir pulu oynuyor, yanda bir bardak çay.

Kısaca Türk usulü tavla:

  • İlk zarı büyük atan iki zarı yeniden atar; ilk hamle çift de olabilir.
  • Sonraki oyunlara bir önceki oyunu kazanan başlar.
  • Normal oyun 1, mars 2 sayı. Katmerli mars yok, vido (küp) yok.
  • Maç genellikle 5 sayıya kadar oynanır.

1. Amaç ve diziliş

Her oyuncu 24. haneye 2, 13. haneye 5, 8. haneye 3 ve 6. haneye 5 pul dizer. Sen 24. haneden 1. haneye doğru oynarsın, rakip ters yönde. Şemalar için tavla dizilişi sayfasına bak.

123456789101112131415161718192021222324
Alttaki beyaz okun yönünde, sağ alttaki kalesine doğru oynar.

2. Oyuna kim başlar?

İki oyuncu birer zar atar, büyük atan başlar; eşit gelirse yeniden atılır. Türk usulünde büyük atan oyuncu iki zarı alıp yeniden atar ve o zarı oynar. Bu yüzden oyun düşeş gibi bir çiftle de açılabilir. Maçın sonraki oyunlarında ilk zar atılmaz: bir önceki oyunu kazanan iki zarı atarak başlar.

3. Pul oynama

  • Her zar ayrı bir hamledir. 5-2 attığında bir pulu 5, başka bir pulu 2 hane oynayabilir ya da aynı pulu toplam 7 hane götürebilirsin (aradaki hanede rakibin kapısı olmamalı).
  • Pul boş haneye, kendi pullarının olduğu haneye ya da rakibin tek pulunun olduğu haneye konabilir. Rakibin iki ya da daha fazla pulu olan hane kapıdır; oraya konulmaz.
  • Çift atınca zar dört kez oynanır. Dörtcihar (4-4) atan dört kez 4 oynar.
  • Oynanabiliyorsa iki zar da oynanmak zorundadır. Yalnızca biri oynanabiliyorsa o oynanır; ikisinden biri oynanabiliyor ama ikisi birden oynanamıyorsa büyük zar oynanır. Hiçbiri oynanamıyorsa sıra geçer.

4. Pul kırma ve kırık girme

Bir hanede tek başına duran pula açık denir. Pulun rakibin açığına gelirse o pulu kırar; kırık pul ortadaki köprüye çıkar.

123456789101112131415161718192021222324
Beyaz şeşüdü (6-2) attı. 6 ile 24'ten 18'e gidip kırmızının açık pulunu kırıyor; kırık pul köprüye çıkar.

Kırığı olan oyuncu önce o pulu oyuna sokmak zorundadır; başka pul oynayamaz. Kırık, rakibin kalesinden girer: 1 atarsan 24. haneye, 6 atarsan 19. haneye girersin. Gireceğin hanede rakibin kapısı olmamalıdır.

123456789101112131415161718192021222324
Beyaz pencüse (5-3) attı. 5 ile girilecek 20. hane kapı, bu yüzden 3 ile 22. haneye giriyor; sonra 5'i istediği pulla oynar.

Zarlardan hiçbiriyle girilemiyorsa buna gele denir ve sıra rakibe geçer. Rakip kalesindeki altı haneyi de kapatmışsa (tatil etmişse) kırığı olan oyuncu bir kapı açılana kadar hiç oynayamaz.

123456789101112131415161718192021222324
Kale tamamen kapalı: köprüdeki beyaz pul hangi zar gelirse gelsin giremez.

5. Pul toplama

15 pulunun hepsi kalene girince pul toplamaya başlarsın. Zar, kendi numarasındaki haneden pul alır: 4 atarsan 4. haneden. O hanede pul yoksa daha yüksek bir haneden pul oynaman gerekir. Daha yüksek hanede pul kalmamışsa zar en yüksekteki pulu alır. İstersen pul toplamak yerine kale içinde pul da oynayabilirsin (sallamak).

15
Beyaz şeşcihar (6-4) attı. 6. hanede pul yok, bu yüzden 6 en yüksekteki pulu (5. hanedeki) alır; 4 de 3. hanedeki pulu alır.

Pul toplarken pulun kırılırsa önce o pulu oyuna sokup kalene geri getirmelisin; ondan sonra toplamaya devam edersin. Ayrıntılar: pul toplama kuralı.

6. Kazanma ve mars

  • Normal oyun (1 sayı): kaybeden en az bir pul toplamıştır.
  • Mars (2 sayı): kaybeden hiç pul toplayamamıştır.
Beyaz bitirdi, kırmızı tek pul bile toplayamadı. Bu mars, 2 sayı.

Türk usulünde katmerli mars yoktur: kaybedenin pulu köprüde ya da rakibin kalesinde kalsa bile mars 2 sayıdır. Maç genellikle 5 sayıya kadar oynanır; 5 sayıya ilk ulaşan kazanır. Ayrıntılar: mars nedir, kaç sayı? Tavlada beraberlik (pat) olmaz.

Türk usulü ile modern tavla farkı

KuralTürk usulü (geleneksel)Modern tavla (backgammon)
İlk hamleBüyük atan iki zarı yeniden atar, çift gelebilirBüyük atan ilk atılan iki zarı oynar
Sonraki oyunlarÖnceki oyunu kazanan başlarHer oyunda ilk zar atılır
Mars2 sayı2 sayı
Katmerli marsYok, yine 2 sayı3 sayı
Vido (küp)KullanılmazKullanılır
MaçGenellikle 5 sayı, Crawford kuralı yokBelirli sayıya kadar, Crawford kuralıyla

Diziliş, pul oynama, kırma ve toplama iki usulde de aynıdır. TavlArena'da tavla Türk usulüyle açılır; istersen oyun ayarlarından modern kuralları seçebilirsin.

Sık sorulanlar

İki zarı da oynamak zorunlu mu?

Evet, kurala uygun oynanabiliyorsa ikisi de oynanır. Yalnızca biri oynanabiliyorsa o; ikisinden biri oynanabiliyor ama ikisi birden olmuyorsa büyük zar oynanır.

Tavlada ilk zarı kim atar?

İki oyuncu birer zar atar, büyük atan başlar. Türk usulünde o oyuncu iki zarı yeniden atıp oynar. Sonraki oyunlara bir önceki oyunu kazanan başlar.

Gele ne demek?

Kırığı olan oyuncunun attığı zarla hiçbir şekilde giremediği durumdur. Sıra rakibe geçer.

Tavla kaç sayıya kadar oynanır?

En yaygını 5 sayı: 5 sayıya ilk ulaşan maçı kazanır. Normal oyun 1, mars 2 sayı getirir. 3 ve 7 sayılık maçlar da oynanır.

TavlArena. Güncelleme: